Vesayet Nedir? Vasi Ne Demek?

Vesayet, vasi veya velayet 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda düzenlenen kavramlardır. Vasi ve vesayet kavramları çoğunlukla birbirine karıştırılmaktadır. Bu nedenle vesayet nedir? Vasi ne demek? gibi sorular sıklıkla araştırma konusu olmaktadır. Her iki kavramın daha anlaşılır olması açısından vesayet nedir ve vasi ne demek olduğunun Türk Medeni Kanunu çerçevesinde tanımlarının yapılması yerinde olacaktır.

 

Vesayet Nedir?

Vesayet; On sekiz yaşından küçük olup, velayet altında bulunmayan veya haklarında doktor raporu doğrultusunda kısıtlama kararı bulunan ya da on sekiz yaşından büyük olup hakkında bir yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı mahkûmiyet kararı bulunan kişilerin bir takım haklarının korunması için oluşturulmuştur. Öncelikle vesayet altındaki kişinin mal varlığının korunması, gerekli tedbirlerin alınması amaçlanmıştır. Ayrıca vesayet altındaki kişinin kişilik haklarının korunması görev de vasiye aittir.

 

Vasi Ne Demek?

Vasi ne demek sorusuna gelince, vasi; Türk Medeni Kanununun 396. Maddesinde belirtilen vesayet organlarından birisidir. Diğer bir ifade ile yukarıda tanımı yapılan vesayet altındaki kişinin mal varlığını ve kişilik haklarını korumakla görevli kişiye vasi denilmektedir. Vesayet koşullarının veya vasi tayininin gerektiği durumların varlığı halinde vasi ataması vesayet makamınca yerine getirilmektedir.

 

Velayet ve Vesayet Farkı Nedir?

Velayet ve vesayet sonuçları itibariyle birbirlerine benzer kavramlardır. Bu nedenle velayet ve vesayet farkının açıklanmasında fayda vardır. Velayet evlilik birlikteliği içinde doğan ve on sekiz yaşından küçük olan çocukların eğitim, öğretim, bakım ve gözetim yükümlülüğünü ifade etmektedir. Velayet genel olarak evlilik birliği devam ettiği sürece anne ve babaya aittir. Vesayet ise anne veya baba haricinde bir başka kişinin mahkeme kararı neticesinde üstlenmiş olduğu görevdir.

 

Vesayet Koşulları Nelerdir?

Vesayet koşulları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 404 – 407 maddelerinde düzenlenmiştir. Vesayet altına alınma çoğunlukla hukuki bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak aynı kanununun 408. Maddesinde belirtildiği üzere kişinin kendi isteği ile mahkemeye başvurarak vesayet altına alınmasını talep etmesi mümkündür. Vesayet koşulları ya da vasi tayini gerektiren durumlar ileride detaylandırılacağı üzere yasa da tek tek sayılmıştır. Burada sadece Türk Medeni Kanununun 408. Maddesinde düzenlenen istek üzerine vasi tayini üzerinde durulacaktır. Kişinin ağır hastalığı, engelli olma durumu, yaşlılık hali gibi nedenlere bağlı olarak işlemlerini yürütemediğini belirterek vasi atanması talep etme durumudur. Kendi istediği ile vasi atanma talebinde vesayet altına alınma sebeplerinin varlığının ispati gerekmektedir.

 

Vasi Tayini Gerektiren Durumlar Nelerdir?

Vasi tayini gerektiren durumlar genellikle yaş küçüklüğüne dayandırılmakta ise de Türk Medeni Kanununda farklı nedenlere dayandırılan vasi tayini gerektiren durumlar bulunmaktadır. Türk Medeni Kanununun 404 ve devamı maddelerinde belirtilen vasi tayini gerektiren durumlar ve vesayet koşulları özetle aşağıdaki gibidir.

 

  • Yaş Küçüklüğü Nedeniyle Vesayet Altına Alınma; Yaş küçüklüğü nedeniyle vesayet altına alınma durumu Türk Medeni Kanunun 404. Maddesinde düzenlenmiş bir durumdur. Kural olarak velayet altında bulunmayan her on sekiz yaşından küçükler vesayet altında bulunması gerekmektedir. Adli ve idari makamlar işlemlerinde kişinin on sekiz yaşından küçük olmasına rağmen vesayet altında olmadığını öğrenmeleri halinde durumu vesayet makamına bildirmekle yükümlüdürler.
  • Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı Nedeniyle Vesayet Altına Alınma; Akıl hastalığı veya zayıflığı nedeniyle vesayet altına alınma aynı kanunun 405. Maddesinde düzenlenmiştir. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı durumlarında kişinin bulunmuş olduğu yaş aralığı konusunda herhangi bir ayrım yapılmamıştır. Söz konusu akıl hastalığı veya akıl zayıflığının işlemlerini göremeyecek veya koruma ya da bakıma muhtaç olacak ölçüde doktor raporu ile tespit edilmesi gerekmektedir.
  • Savurganlık, Uyuşturucu ya da Alkol Bağımlılığı veya Kötü Yönetim Nedeniyle Vesayet Altına Alınma; Alkol veya madde bağımlılığı, kötü yönetim ya da savurganlık vesayet altına alınma nedenleri arasında sayılmıştır. Ancak vesayet altına alınma durumunun varlığı söz konusu durumların kendisinin veya ailesinin yoksulluk, darlık ya da tehlikeli durumlara düşürecek ölçüde olması halinde mümkündür.
  • Hapis Cezası Nedeniyle Vesayet Altına Alınma; Vasi tayini gerektiren bir başka durum hapis cezasıdır. Hakkında herhangi bir suçtan yapılan yargılama sonucunda bir yıl ya da daha fazla olacak şekilde hürriyeti bağlayıcı cezaya hükmedilen ve cezanın infazına başlanılan kişi hakkında hapis cezası nedeniyle vesayet kararı uygulanmaktadır.
  • İstek Üzerine Vesayet Altına Alınma; Kişinin yaşlılık durumu, engellilik hali veya ağır hastalık durumlarına bağlı olarak mal varlığını yönetemeyecek ve işlemlerini yerine getiremeyecek halde olması halinde vesayet makamına başvurarak kendi isteği ile vasi atanmasını talep etme hakkı bulunmaktadır.

 

Vesayet Davası Hangi Mahkemede Görülür?

Vesayet altına alınma ve vasi atama işlemleri vesayet makamınca yerine getirilmektedir. Gerek vesayet altına alınma, gerekse vasi atamada görevli vesayet makamı Sulh Hukuk Mahkemeleridir. Yukarıda belirtilen vesayet koşulları ve vasi tayini gerektiren durumlarının varlığı halinde vesayet makamları ihbar üzerine veya talep ile vasi ataması yapması mümkündür. Vasi atanmasında yetkili mahkemesi ise küçük ya da kısıtlının ikamet etmiş olduğu yer Sulh Hukuk Mahkemeleridir.

 

Noterden Vasi Ataması Mümkün Müdür?

Vesayet altına alınması talebi veya vasi atanması talepleri basit yargılama usulüne tabi işlemlerdir. Vesayet davası ile kişinin içinde bulunduğu durumun varlığının delilleri ile tespiti gerektiğinden noterden vasi ataması mümkün değildir. Bu nedenle vasi tayini gerektiren durumların varlığı halinde vesayet davası açılması zorunlu bir durumdur.

 

Kaynak: https://okyanushukuk.com/vesayet-nedir-vasi-ne-demek/

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
KPSS
2023 TYT' YE
Kalan Süre

18 Haziran 2023